PDA

Orijinalini görmek için tıklayınız : Uykusuzluk ve Trafik Kazaları


Kafka
06-13-2005, 13:00
İ.Hamit Hancı* , Burcu Eşiyok*
*Ankara Ü. Tıp Fak. Adli Tıp A.D

STED de yayımlanmıştır

Trafik kazalarında aşırı hız, alkol alımı, tehlikeli araç kullanmanın
yanında uykusuzluk da önemli bir nedendir.

ABD Ulusal Otoyol Trafik Güvenliği Yönetimi yıllık tüm kazaların yaklaşık
%1,5'inde temel nedenin uykusuzluk ve yorgunlukla ilişkili olduğunu tahmin
etmektedir . İngiltere, Norveç ve İsviçre'de yapılan farklı çalışmalarda
%1-16 arasında değişen oranlar bildirilmiştir.

Uyku ilişkili kazalar kazalar açısından en çok risk altında olan sürücüler;
a)Uykusu bozulmuş veya yorgun sürücüler
.Mola vermeksizin uzun süre araç kullananlar
.Gece, öğleden sonra ve normalde uyuduğu saatlerde araç kullananlar
.Uyku yapan ilaçlar veya alkol alanlar
.Tek başına araç kullananlar
.Uzun, kırsal, sıkıcı yollarda araç kullananlar
.Sık yolculuk edenler

b)Genç sürücüler
Uyku ilişkili kazaların geç kalma eğiliminde olan, az uyuyan ve gece araba
kullanan gençlerde yaygın olduğu saptanmıştır

c)Vardiyalı çalışan sürücüler
ABD'de 25 milyon insan vardiyalı olarak çalışmaktadır. Bu alışılmadık
programlarla çalışanların %20-30'unun yorgunluk ilişkili araba kazası
geçirdiği saptanmıştır. Özellikle gece vardiyasından eve dönüş tehlikeli
olmaktadır .

d)Ticari araç sürücüleri
Özellikle kamyon sürücüleri yorgunluğa bağlı kazalara eğilimlidir. Kamyon
sürücülerinde uyku apnesi olarak adlandırılan uyku ve solunum bozukluğu
yüksek oranda görülebilir. Tüm ağır kamyon kazalarının en az %30-40'ında
sürücünün yorgunluğunun, katkıda bulunan faktörlerden biri olduğu ileri
sürülmektedir.

e)Tanı konulmamış uyku bozuklukları olan sürücüler
Uyku bozukluklarının kazaları arttıran bir risk faktörü olduğu
bildirilmiştir. Kronik insomnia (uykusuzluk) , uyku apnesi ve narkolepsi
gibi aşırı gündüz uyuklamasına neden olan bozukluklar tahminen 30 milyon
Amerikalıda görülmektedir. Uyku bozukluğu olan pek çok kişi tanısız ve
tedavisiz kalmaktadır. Örneğin; uyku apnesi orta yaşlı erkeklerin %4'ünde,
aynı yaş grubundaki kadınların %2'sinde bulunmaktadır. Bu bozukluk kaza
riskini 3-7 kat arttırmaktadır.


McCartt ve arkadaşlarının 593 uzun mesafe kamyon şöförüyle yüzyüze
yaptıkları görüşmelerde, sürücülerin oldukça büyük bir kısmının direksiyonda
uyuduklarını saptamışlardır. Sürücülerin %47,1'i daha önce, %25,4'ü ise son
bir yıl içinde direksiyonda uyuduklarını ifade etmişlerdir .

Uyku ilişkili kazaları engellemede etkili olabilecek önlemler:

1)Yolculuk öncesi öneriler
* Sürücü iyi bir gece uykusu uyumalıdır. Bireysel farklılık göstermekle
birlikte, ortalama 8 saatlik bir gece uykusu gereklidir.
* Uzun yolculuklar bir arkadaşla beraber yapılabilir. Yolcular yorgunluk
belirtilerini farkederek ya da aracı sıra ile kullanmak şeklinde yardımcı
olabilirler.
* Her 100 mil (yaklaşık 160 km) veya 2 saatte bir düzenli molalar
verilebilir.
* Alkol ve performansı azaltan ilaçlar kullanılmamalıdır. Alkol ve yorgunluk
birbirlerinin etkilerini arttırır.
* Sık olarak gündüz uyuklaması, gece uyumakta zorluk ve/veya her gece yüksek sesle horlama gibi şikayetler varsa uyku bozuklukları açısından bir doktora danışılmalıdır.

2)Uykulu sürücüler için öneriler
Yorgunluğun uyaran işaretlerine dikkat edilmelidir.
a.)Araba kullandığı son birkaç kilometreyi hatırlamıyorsa,
b.)Yolda sağa-sola sapıyor veya yolda ya da yol kenarında bulunan, sürücüyü
hız ve yol sınırı açısından uyaran bariyerlere çarpıyorsa,
c.)Dalıyor ya da dikkatini toplayamıyorsa,
d.)Tekrar tekrar esniyorsa,
e.)Gözlerini açık tutmakta zorlanıyorsa,
f.)Önünüzdeki arabaya çok yakın kullanıyor veya trafik işaretlerini
kaçırıyorsa,
g.)Başını tutmakta zorlanıyorsa,
h.)Aracı ani duruş ve kalkışlarla sarsa sarsa kullanıyorsa uyuma
tehlikesinin olduğunu bilmelisiniz.

Sadece radyoyu açmakla yetinmeyin, pencereyi de açın ve onu uyanık tutmak
için diğer "numaraları" deneyin.
Mola vermek için güvenli bir yer bulun.
Trafikten uzak, güvenli bir alana gidin ve kısa bir süre (15-45 dakika)
uyumasını sağlayın.
Eğer gerekiyorsa kısa süreli uyanıklık için kahve başka kafeinli içecekler
alın (kafeinin kan dolaşımına geçmesi yaklaşık 30 dakika alır) .

3)Yol değişiklikleri: Anayollardaki hız kesici ve yol kenarını belirleyen
bariyerler sürücüyü yoldan çıktığı an uyarabilir. Tekerlekler bu bariyerlere
çarptığında oluşan sarsıntı ve gürültü anayollardaki, aracın yoldan
çıkmasına bağlı kazaları önlemede oldukça etkili olabilir.

Kazalardaki kesin azalma bilinmemekle birlikte çalışmalar %15-70 oranında
azalma bildirmektedir. Sürücü bu bariyerlere çarptığında yorgun
olabileceğini düşünerek dinlenmelidir.

İngiltere'de yapılan araştırmada uyku ilişkili kazaların saat 02.00, 06.00
ve 16.00 civarlarında arttığı saptanmıştır.

Kafka
11-23-2005, 15:19
Uykusuzluk ve trafik kazaları arasındaki bağlantı dikkatimi çekiyor ve beni çok endişelendiriyor. Herhalde etrafımda uykusuz araba kullandığını bildiğim birçok kişi olduğundan :deli:
ntvmsnbc internet sayfasında bayramda 96 kişinin ölümüne neden olan trafik kazalarında dikkatsizlik, alkol kullanımı, ya da yol yapım hatası kadar önemli bir faktörün de uyku bozukluğu olduğuna dair bir yazı var.

Türk Uyku Araştırmaları Derneği Başkanı Prof Dr Hakan Kaynak, “Dünyadaki değişik araştırmalar trafik kazalarının en az üçte birinin uykuda solunum problemi olan hastalar tarafından yapıldığını gösteriyor, biz de de Kahramanmaraş’ta yapılmış bir çalışma var. Ağır vasıta şoförlerinin en az dörtte üçünün yetersiz uyuduğunu biliyoruz.” demiş.

Araştırmalara göre her 10 kişiden biri kronik uykusuzluk için ilaç kullanıyormuş. Bu nedenle iki aydan fazla süren uyku problemi yaşayanlara sorun kalıcı hale gelmeden bir uyku bozukluğu merkezine başvurmalarını öneriyor.
Ülkemizde kamu ve özel sağlık kurumlarında toplam 85 uyku bozukluğu merkezi varmış. Ancak Türk Uyku Araştırmaları Derneği tarafından laboratuvarları akredite edilen merkezlerin sayısı 12’yi geçmiyormuş.

Yazının bence en önemli kısmı şu:

EHLİYET ASKIYA ALINIYOR
Amerika’da ve Avrupa’nın bazı ülkelerinde uykuda soluk kesilmesi olarak tanımlanan apne sorunu olan kişiler tedavi olmadıkları taktirde araç kullanamıyorlar. Uzmanlara göre uyku bozukluklarına bağlı trafik kazalarının önlenmesinin tek bir yolu var. o da sürücülerin göz kontrolü gibi uyku kalitesi açısından da kontrollerden geçirilmesi.